Odcinek 2/15 – Składnia, komentarze, zmienne, typy, operatory i wejście/wyjście

Ten odcinek to absolutne fundamenty Pythona. Dowiesz się, jak działa składnia, dlaczego wcięcia są ważniejsze niż nawiasy, nauczysz się tworzyć zmienne, poznasz podstawowe typy danych i operatory.
Brzmi groźnie? Spokojnie – pokażę Ci to krok po kroku na prostych przykładach.

1. Wcięcia – kręgosłup programu

W Pythonie nie ma klamerek {} do oznaczania bloków kodu. Wcięcie (najczęściej 4 spacje) mówi komputerowi: te linie należą do jednego kroku.

age = 19
if age >= 18:
    print("Jesteś pełnoletni.")
    print("Witaj na pokładzie!")  # wcięcie = część warunku
print("To już poza if-em.")

➡️ Zasady:

• Używaj 4 spacji na każdy poziom wcięcia.
• Nie mieszaj spacji i tabulatorów.
• Każda instrukcja kończy się Enterem, średniki nie są potrzebne.

Ćwiczenie:
Zrób błąd – np. w drugiej linii daj tylko 2 spacje. Uruchom. Zobaczysz błąd IndentationError. Popraw i uruchom ponownie.

2. Komentarze – notatki w kodzie

Komentarz to tekst, którego Python nie wykonuje. Zaczyna się od #.

# Obliczamy średnią dwóch liczb
a = 10
b = 20
avg = (a + b) / 2
print(avg)

Dłuższy opis np. funkcji zapisujesz w tzw. docstringu – w potrójnych cudzysłowach:

def greet(name):
    """Wypisuje powitanie użytkownika po imieniu."""
    print(f"Cześć, {name}!")

Komentarze są złotem: po miesiącu sam zapomnisz, co robił dany fragment kodu.

3. Zmienne – Twoje pudełka na dane

Zmienne przechowują dane, np. liczby czy napisy.

x = 5
user_name = "Ala"      # nazwa w snake_case
MAX_SIZE = 100         # stała umownie wielkimi literami

Python sam rozpoznaje typ (dynamiczne typowanie):

x = 5       # int – liczba
x = "pięć"  # teraz str – napis (legalne, ale rób to świadomie)

Przydatne sztuczki:

# kilka przypisań na raz
a, b = 1, 2
# szybka zamiana
a, b = b, a

4. Podstawowe typy danych

Sprawdzanie i zmiana typu:

type(42)          # <class 'int'>
int("123")        # 123
float("3.5")      # 3.5
str(10)           # "10"
bool(0), bool("x")# False, True

Uwaga: input() zawsze daje napis – zamień go na liczbę, jeśli potrzebujesz obliczeń.

Napisy – mini-podstawy:

name = "Ala"
print(name[0])      # 'A'
print(len(name))    # 3
print(name.lower()) # "ala"
print(name.upper()) # "ALA"

f-stringi to najwygodniejsze łączenie tekstu i zmiennych:

age = 21
print(f"{name} ma {age} lata.")

5. Operatory – liczenie, porównania, logika

Arytmetyka
+ - * / // % **

7 / 2   # 3.5  – dzielenie zwykłe (float)
7 // 2  # 3    – dzielenie całkowite
7 % 2   # 1    – reszta z dzielenia
2 ** 3  # 8    – potęga

Porównania
== != < <= > >=

Logika
and or not

x = 10
print(x > 5 and x < 20)  # True

Przynależność i tożsamość

"py" in "python"  # True
n = None
if n is None:
    print("Brak wartości")

Pułapka:

age = 18
# print("Mam " + age + " lat")  # błąd!
print("Mam " + str(age) + " lat")   # OK
print(f"Mam {age} lat")            # najlepiej

6. Wejście i wyjście: print(), input()

print() – różne triki:

print("Ala", "Ola", sep=", ")  # Ala, Ola
print("Linia1", end=" | ")
print("Linia2")

input() – pobiera dane od użytkownika (zawsze tekst):

name = input("Imię: ")
age = int(input("Wiek: "))
print(f"Cześć {name}, za rok będziesz mieć {age + 1} lat.")

7. Mini-projekty na rozgrzewkę

Przelicznik temperatur (°C → °F)

c = float(input("Podaj °C: "))
f = c * 9/5 + 32
print(f"{c}°C to {f}°F")

Prosty kalkulator

a = float(input("a: "))
b = float(input("b: "))
op = input("Operacja (+,-,*,/): ")

if op == "+":
    print(a + b)
elif op == "-":
    print(a - b)
elif op == "*":
    print(a * b)
elif op == "/":
    print(a / b)
else:
    print("Nieznana operacja")

8. Typowe błędy i szybkie poprawki

9. Ćwiczenia – zrób to sam

1. Wiek za 5 lat – zapytaj o imię i wiek, wypisz ile lat będzie miał użytkownik za 5 lat.
2. Pole prostokąta – pobierz długość i szerokość, oblicz pole i obwód.
3. Średnia trzech liczb – pobierz trzy liczby i policz ich średnią.
4. Detektor hasła – sprawdź, czy wpisane hasło ma co najmniej 8 znaków.
5. Czy znak jest w napisie – pobierz napis i znak, sprawdź operator in.

Podsumowanie odcinka 2

Umiesz już:

• pisać czytelny kod z wcięciami i komentarzami,
• tworzyć zmienne i korzystać z podstawowych typów danych,
• liczyć i porównywać z użyciem operatorów,
• wczytywać dane od użytkownika i wypisywać wyniki.

W kolejnym odcinku poznasz listy, krotki, zbiory i słowniki – czyli sposoby na przechowywanie wielu danych jednocześnie.